Doula to odpowiednio przygotowana osoba, która zapewnia ciągłe, niemedyczne wsparcie – emocjonalne, informacyjne i fizyczne – matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i połogu. Słowo „doula” pochodzi z języka greckiego i oznacza kobietę służącą innej kobiecie. Współczesna rola douli ukształtowała się w latach 70. XX wieku za sprawą amerykańskich pediatrów Marshalla Klausa i Johna Kennella, którzy w swoich badaniach wykazali znaczący wpływ obecności doświadczonej kobiety na przebieg porodu i dobrostan matki.
Co potrafi doula?
Każda doula pracuje nieco inaczej i znajduje z czasem swoją specjalizację. Bardzo ważnym elementem są różnorodne szkolenia, które budują warsztat pracy i rozwijają umiejętności.
Szkolenia podstawowe na doulę obejmują najczęściej zagadnienia związane z:
– udzielaniem profesjonalnego wsparcia,
– komunikacją,
– fizjologią ciąży, porodu i połogu oraz typowymi interwencjami,
– metodami niefarmakologicznego łagodzenia bólu,
– podstawami psychologii okołoporodowej,
– etyką i standardami pracy w zawodzie douli.
Wiele doul wybiera dodatkowe szkolenia, które rozwijają umiejętności potrzebne w pracy. Są to przede wszystkim szkolenia dotyczące fizjologii porodu i naturalnych metod wspierania go (techniki hipnoporodu, techniki ruchowe i oddechowe), masażu szalem rebozo, wsparcia psychologicznego i psychologii okołoporodowej, zabiegów wspierających w połogu (otulanie poporodowe, cerrada), pielęgnacji niemowląt i chustonoszenia.
Dobre doule nieustannie się rozwijają. Równie ważne, jak kompetencje formalne, jest rozwój kompetencji miękkich, autorefleksja, kontakt ze środowiskiem zawodowym i uczestniczenie w superwizji.
Jak pracuje doula?
Zadaniem douli jest towarzyszenie kobiecie w okresie ogromnej zmiany, jaką jest przyjście dziecka na świat. Nie zawsze oznacza to towarzyszenie w porodzie. Niektóre doule zajmują się tylko wybranym okresem, np. szkolą z zastosowania technik hipnoporodu, prowadzą grupy wsparcia dla młodych matek lub zajmują się opieką nad kobietą w połogu.
Część doul towarzyszy kobietom w porodach. Z reguły doula poznaje kobietę kilka-kilkanaście tygodni przed terminem porodu. Przez ten okres utrzymują kontakt zdalny, a także spotykają się na żywo. W tym okresie między doulą a kobietą tworzy się relacja profesjonalna, oparta na poczuciu bezpieczeństwa i akceptacji. Ta relacja ma na celu wzmocnić kobietę, aby mogła się poczuć sprawcza, kompetentna i w pełni zdolna do urodzenia dziecka oraz pełnienia roli matki.
Jak wygląda wsparcie douli w porodzie?
Doula porodowa przyjeżdża na wezwanie kobiety, niezależnie od pory dnia, we wskazane przez nią miejsce. Część kobiet życzy sobie, aby spotkać się w domu i razem pojechać do szpitala, a część woli spotkać się w szpitalu. Doula może być podczas porodu jedyną osobą towarzyszącą, ale może też wspierać parę. Doule porodowe są otwarte na wsparcie w różnych sytuacjach: podczas porodu indukowanego, w ciąży z powikłaniami, a także podczas cięcia cesarskiego.
Doula przychodzi na salę porodową jako osoba zatrudniona bezpośrednio przez rodzącą kobietę, by stanowić dla niej stałe, uważne wsparcie. Jest częścią zespołu opiekującego się kobietą – uzupełniając pracę lekarza i położnej o wymiar emocjonalny i informacyjny, któremu w warunkach szpitalnych trudno jest poświęcić wystarczająco dużo czasu.
Doula nie wypowiada się za kobietę, nie podejmuje za nią decyzji ani do nich nie namawia. Podczas współpracy z kobietą koncentruje się na jej potrzebach, dystansując się od własnych przekonań i preferencji.
Po co korzystać ze wsparcia douli
Jednym z kluczowych zadań douli jest dbanie o to, by kobieta rozumiała, co się dzieje, i czuła się podmiotowo traktowana. Doula ułatwia zbudowanie poczucie bezpieczeństwa i sprawczości, zarówno w czasie porodu, jak i przed czy po. Pomaga kobiecie aktywnie uczestniczyć w rozmowie z personelem: zachęca do zadawania pytań, przypomina o wcześniej omówionych preferencjach i pomaga przetworzyć informacje przekazane przez lekarza lub położną.
W stresujących porodowych sytuacjach doula wspiera kobietę emocjonalnie, podczas gdy personel koncentruje się na zadaniach klinicznych. Taki podział ról odciąża personel i sprawia, że kobieta czuje się zaopiekowana przez cały czas. Obecność skupionej, wyregulowanej emocjonalnie osoby, z którą kobieta ma więź już od czasu ciąży, jest ważnym czynnikiem chroniącym przed wystąpieniem traumy, kiedy pojawiają się momenty dużego napięcia, komplikacje i konieczność sprawnego działania.
Wybierz doulę dla siebie
Gdy decydujesz się na skorzystanie ze wsparcia douli, śmiało pytaj o jej kompetencje. Zawód douli nie jest regulowany, dlatego warto zapytać o to, jak dana osoba pracuje. Jakie ustala ramy i zasady współpracy? Czy zakres tego, czego potrzebujesz pokrywa się z zakresem tego, co robi? Na czym polega jej wsparcie na danych etapach ciąży, porodu, połogu? Zastanów się też sama: czy wszystko jest dla Ciebie jasne? Jak mówi Twoja intuicja – czy osoba, z którą masz współpracować, jest godna zaufania? Czy zasady współpracy są dla Ciebie zrozumiałe i nie budzą wątpliwości?
Wybieraj takie wsparcie, przy którym będziesz się czuła bezpieczna i skupiona na swoich potrzebach. Dobra doula nie ocenia Twoich wyborów, nie nastawia się na żaden konkretny przebieg porodu. Jest obok, żebyś mogła puścić kontrolę i zająć się tym, co dla Ciebie ważne.